Wat is een mantelzorgwoning?

Definitie: wat is een mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woonruimte bij of aan een bestaand huis, bedoeld voor het verlenen of ontvangen van intensieve mantelzorg. De woning staat doorgaans in de achtertuin van de hoofdwoning en biedt de zorgvrager een eigen slaapkamer, badkamer, keuken en woonruimte.

Het bijzondere aan een mantelzorgwoning is dat deze onder bepaalde voorwaarden vergunningsvrij geplaatst mag worden. De woning is gekoppeld aan een mantelzorgrelatie: zodra de zorg stopt, vervalt de woonfunctie. Juridisch gezien is het een bijbehorend bouwwerk bij de hoofdwoning, geen zelfstandige woning.

Voor wie is een mantelzorgwoning bedoeld?

Een mantelzorgwoning is bedoeld voor situaties waarin iemand intensieve zorg nodig heeft en die zorg dichtbij wil ontvangen. De meest voorkomende situaties:

• Ouders bij kinderen: een ouder met een zorgbehoefte woont in de mantelzorgwoning in de tuin van het kind. Dit is de meest voorkomende situatie.
• Kinderen bij ouders: het kind trekt in de mantelzorgwoning om voor de ouder in de hoofdwoning te zorgen.
• Partner of familielid: ook voor een partner, broer, zus of ander familielid met een zorgbehoefte is een mantelzorgwoning mogelijk.

De zorgbehoefte moet aantoonbaar zijn. Denk aan een indicatie van de huisarts, wijkverpleegkundige of het CIZ. De meeste gemeenten vragen om bewijs dat er sprake is van intensieve mantelzorg (8 uur of meer per week).

Welke vormen zijn er?

Een mantelzorgwoning kan verschillende vormen aannemen:

• Prefab mantelzorgwoning: een kant-en-klare woning die in een fabriek wordt geproduceerd en op locatie wordt geplaatst. Levertijd: 6 tot 16 weken. Dit is de meest gekozen optie.
• Modulaire unit: een containerachtige woning die snel geplaatst en weer verwijderd kan worden. Vaak ook te huur.
• Aanbouw aan de woning: een fysieke uitbreiding van de bestaande woning met een eigen ingang en voorzieningen.
• Verbouwing bijgebouw: een bestaande schuur, garage of bijgebouw dat wordt omgebouwd tot woonruimte.
• Chalet of tiny house: een compacte, losstaande woning die als mantelzorgwoning wordt ingezet.

Regels en voorwaarden

Sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 mogen gemeenten zelf regels vaststellen voor mantelzorgwoningen. De landelijke richtlijnen voor vergunningsvrij bouwen zijn:

• De woning staat op het achtererfgebied van de hoofdwoning
• Maximale oppervlakte: 100 m²
• Het totaal aan bijgebouwen is maximaal 150 m² en maximaal 50% van het achtererfgebied
• Maximale hoogte: 5 meter (3 meter goothoogte bij meer dan 4 meter afstand van de hoofdwoning)
• Er is een aantoonbare zorgrelatie

Omdat gemeenten eigen regels mogen hanteren, is het altijd noodzakelijk om contact op te nemen met je gemeente voordat je een mantelzorgwoning plaatst. Sommige gemeenten hanteren een meldingsplicht.

Wil je weten welke mantelzorgwoning bij jouw situatie past? Vergelijk aanbieders en ontvang een offerte op maat. Start de configurator →

Wat kost een mantelzorgwoning?

De kosten voor een mantelzorgwoning liggen gemiddeld tussen de 50.000 en 150.000 euro. Een compact model van 35 m² begint rond de 45.000 euro, terwijl een luxe uitvoering van 80 m² kan oplopen tot 140.000 euro. Daarbovenop komen kosten voor fundering (3.000 tot 8.000 euro), transport (2.500 tot 5.500 euro) en nutsaansluitingen (3.000 tot 7.000 euro). Lees meer over het financieren van een mantelzorgwoning.

Huren is ook een optie, met prijzen vanaf 500 tot 900 euro per maand. Via de Wmo kun je bij de gemeente een (gedeeltelijke) vergoeding aanvragen. Lees meer in ons artikel over mantelzorgwoning prijzen.

Wat gebeurt er als de mantelzorg stopt?

Wanneer de mantelzorgrelatie eindigt, door overlijden, verhuizing of herstel, vervalt de woonfunctie van de mantelzorgwoning. De woning mag niet meer als woonruimte worden gebruikt. Je bent niet verplicht om de woning te slopen, maar deze mag alleen nog als regulier bijgebouw (opslag, hobby) worden gebruikt.

Het is daarom verstandig om te kiezen voor een verplaatsbare mantelzorgwoning. Een prefab of modulaire woning kun je na gebruik verkopen of verplaatsen, waardoor je investering niet verloren gaat.

Voordelen van een mantelzorgwoning

• Nabijheid: de zorgvrager woont dichtbij, maar behoudt eigen privacy en zelfstandigheid
• Betaalbaar: vaak goedkoper dan een verzorgingshuis of intramuraal verblijf
• Vergunningsvrij: onder voorwaarden geen vergunning nodig, wat tijd en kosten bespaart
• Flexibel: een modulaire woning is verplaatsbaar en herbruikbaar
• Comfort: een eigen woning met alle voorzieningen, op maat gemaakt voor de zorgvrager

Op zoek naar een mantelzorgwoning? Vergelijk direct aanbieders in jouw regio en ontvang vrijblijvend offertes. Start de configurator →

Veelgestelde vragen

Is een mantelzorgwoning een zelfstandige woning?

Juridisch niet. Een vergunningsvrije mantelzorgwoning is een bijbehorend bouwwerk bij de hoofdwoning. De woning krijgt doorgaans geen eigen huisnummer of WOZ-waarde en is gekoppeld aan de mantelzorgrelatie.

Wie mag in een mantelzorgwoning wonen?

De zorgvrager of de mantelzorger. Er moet een aantoonbare mantelzorgrelatie bestaan. De zorgvrager heeft zorg nodig die meer is dan gebruikelijke hulp tussen huisgenoten.

Hoe lang mag een mantelzorgwoning blijven staan?

Zolang de mantelzorgrelatie voortduurt. Wanneer de zorg stopt, vervalt de woonfunctie. De meeste gemeenten hanteren een redelijke overgangstermijn.

Heeft een mantelzorgwoning een eigen adres?

Meestal niet. Een vergunningsvrije mantelzorgwoning wordt beschouwd als bijgebouw en deelt het adres met de hoofdwoning. In sommige gevallen kan de gemeente een eigen huisnummer toekennen, maar dit is niet standaard.